RAAD VAN BESTUUR


Samen naar een gezond Heliomare:

Alles valt samen

Door: Patricia Esveld en Jan Welmers

In elke organisatie is er altijd wel wat aan de hand. Heliomare is daar natuurlijk geen uitzondering op. Maar als je op dit moment zou vragen hoe het met ons gaat, dan krijg je waarschijnlijk hele tegengestelde reacties. Positieve maar gelijktijdig ook zorgelijke. Hieronder leggen we dit stap voor stap uit.

Betekenisvol

We hebben een hoge instroom van leerlingen. Veel meer dan verwacht. Positief daaraan is dat Heliomare een belangrijke maatschappelijke functie vervult voor kinderen die iets extra’s nodig hebben. Dat wordt door anderen ook zo gezien. Zij doen een beroep op ons, omdat zij van ons verwachten dat wij de juiste ondersteuning bieden.

Media-aandacht heeft de afgelopen maanden revalidatie positief onder de aandacht gebracht. Veel mensen hebben de documentaire ‘Stuk’ van de VPRO gezien. Enkele revalidanten staan in de documentaire centraal en hoewel maar een klein stukje van onze organisatie belicht wordt, is heel Nederland onder de indruk van hoe betekenisvol ons werk is, elke dag weer.

Er is vraag naar wat we doen, er is positieve aandacht voor hoe we het doen, maar toch zijn er wederom zorgen over de financiën. Hoe kan dat? Wij als Raad van Bestuur vinden het moeilijk om zo veel nadruk op de financiën te moeten leggen en zo veel aandacht aan de bedrijfsvoering te moeten besteden. Ook wij krijgen net als jullie de meeste inspiratie in ons werk als we zien wat we betekenen voor kinderen en jongeren, cliënten en revalidanten die op ons aangewezen zijn. Maar voor nu kunnen we niet anders dan de financiën centraal te stellen. De reden waarom nu acties noodzakelijk zijn is al door je RVE manager toegelicht, toegespitst op jouw RVE. We lichten de achtergrond nog een keer toe voor heel Heliomare. Er is namelijk niet één oorzaak, het moeilijke is dat op dit moment voor Heliomare verschillende negatieve effecten samenvallen. Zowel bij onderwijs als bij zorg.

Achtergrond

Het besluit van Heliomare om in 2016 Wonen & Dagbesteding af te stoten, heeft een grote impact gehad op onze organisatie. Er waren destijds redenen om dat besluit te nemen. De gevolgen daarvan moeten we nu onder ogen zien. In 2017 en 2018 hebben we op centraal niveau (staf) en bij de ondersteuning moeten reorganiseren, omdat we een afdracht van Wonen & Dagbesteding van meer dan 1,5 miljoen euro op jaarbasis moeten compenseren. Feitelijk moeten we centraal en in de ondersteuning met minder mensen nu hetzelfde werk doen.

Meer werk door grotere klassen, minder maatwerk en minder ruimte voor ontwikkelingen.

Onderwijs

Onderwijs heeft de afgelopen jaren grote fluctuaties aan instroom gehad. Met de invoering van ‘passend onderwijs’ in 2014 dacht iedereen dat dit voor Heliomare een drastische reductie van leerlingen zou betekenen. Misschien wel 20 tot 30%. Een dalende trend was ook zichtbaar tot 2017. Niet zo veel als gedacht, vandaar dat de nieuwbouw in Heemkerk bij de opening al te klein was.


Een dalende trend betekent minder inkomsten, in de orde van 2 miljoen euro. In 2017 is er echter weer een stijgende lijn. De inkomsten van nieuwe leerlingen komen echter altijd pas een jaar later. Tevens hebben de samenwerkingsverbanden bezuinigd op het bedrag wat we jaarlijks per leerling krijgen. De afgelopen jaren zien we dat we bij dezelfde leerlingenaantallen ruim 1,5 miljoen euro minder krijgen. En dat is voor dit jaar elke dag merkbaar, bijvoorbeeld omdat er heel beperkt vervanging bij ziekte mogelijk is. Maar er is ook structureel een effect als gevolg van die mindere inkomsten per leerling. En dat betekent met dezelfde mensen: meer werk door grotere klassen, minder maatwerk en minder ruimte voor ontwikkelingen.


Met veel inspanning is er voor onderwijs in 2019 zicht op een sluitende begroting en is de vermindering van enkele miljoenen euro’s opgevangen. In 2020 komt er weer ruimte voor noodzakelijke investeringen.

Zorg

Bij de zorg heeft de afbouw van Wonen & Dagbesteding de grootste impact op de organisatie gehad. Met de doelstelling van de kaderbrief 2019 (herstel van het verdienvermogen) was de verwachting dat zorg in 2020 weer een sluitende begroting zou krijgen en er ruimte ontstaat voor noodzakelijke investeringen zoals een nieuw Elektronisch Dossier. Inmiddels is echter ook duidelijk geworden dat de manier waarop vanuit zorg de kosten worden gedeclareerd bij de ziektekostenverzekeraar niet in alle gevallen volgens de huidige richtlijnen is. Hiervan zijn we ons sinds kort bewust. Hierin staan we niet alleen en daarover zijn we nu in gesprek met de verzekeraar. De precieze financiële impact is niet helemaal in te schatten, omdat we ook in gesprek zijn over werk dat we wel verrichten, maar niet of niet volledig betaald krijgen zoals bijvoorbeeld Optimum Care. Wel weten we dat we in ieder geval rekening moeten houden met een structurele vermindering van inkomsten van ruim 1,5 miljoen euro dit jaar.


Een aantal professionals in de zorg moet nu elke dag werkzaamheden registreren, zodat we op de juiste manier kunnen declareren. Daarnaast zal ook de productiviteit vergroot moeten worden om de weggevallen inkomsten op te vangen. Dit betekent net als bij onderwijs: met dezelfde mensen meer werk of als er niet meer cliënten komen: met minder mensen hetzelfde werk.

Samenvatting

Bij elkaar opgeteld hebben we als Heliomare in korte tijd veel op te vangen: meer dan 6 miljoen euro in enkele jaren tijd. Een belangrijk deel is al gelukt en voor 2019 is het van groot belang dat we na enkele jaren van verlies de begroting halen. Anders komt de continuïteit van Heliomare in gevaar. We zijn ons ervan bewust dat elke volgende maatregel zwaarder is en de laatste slag die we nu met elkaar moeten maken heel veel van ons vraagt. We zijn ervan overtuigd dat we er met elkaar uit komen en Heliomare in 2020 weer een gezond bedrijf wordt.